Waarderen wat slecht gaat.

Waarderen waarderen waarderen. Het schijnt mijn specialiteit te zijn. Maar hoe verdomd moeilijk is dat soms. Als ik geen inspiratie heb. Als ik de samenwerking met mijn collega lastig en ingewikkeld vind. Als ik teveel werk heb en daardoor alle leuke dingen 'on hold' moet zetten. Als de zon buiten schijnt, maar ik binnen achter mijn scherm dringend drie deadlines moet halen. Als ik wil klagen. Als ik het helemaal niet oké vind. Als ik het helemaal anders zou willen. Als het mij zwaar valt. Als ik er last van heb. Hoe kan ik dat dan in godsnaam waarderen? Waar zit die verdomde Appreciative Inquiry dan met zijn zogenaamde wijsheid?

Mag ik het niet gewoon veroordelen, willen veranderen en afwijzen? Want het is verdomd ingewikkeld om al wat er is, te laten zijn wat het is. Om zelfs te waarderen dat het niet naar mijn zin is. Ook dat, ook mijn niet-waarderen, kan ik dat waarderen? Lastig.

Ik ervaar nochtans bijna dagelijks dat het werkt, als we 'achter' een frustratie, weerstand of probleemsituatie op zoek gaan naar de positieve kern. Het denken de andere kant op buigen - zodat we aandacht kunnen geven aan wat wel werkt en wat energie geeft - is krachtig. En ik ervaar ook dagelijks dat we dat pas echt kunnen als alle negativiteit er eerst helemaal (of bijna helemaal :) ) mag zijn. Als alle shit, alle last, alle zwaarte mogen bestaan en ruimte krijgen. Pas dan kunnen we de kansen daarin zien.

Eerst waarderen dus. Waarderen als in: dat het negatieve en het positieve mogen bestaan zoals ze zich vertonen. Dat ik niet verlang dat het anders is, dan dat het is. Dat het dus ook kak mag zijn.

Dan wordt het waarderen op zich al een interventie. Als het mag zijn wat het is, kan het keren. Hoe tegenstrijdig dat ook klinkt. Als ik het kan onder ogen zien, dan kan ik ook in wat waardeloos lijkt de waarde zoeken. Wat is de waarde van die negativiteit? Wat is de waarde van dit zware gevoel? Kan ik deze moeilijke situatie ook naar waarde schatten?

Het vraagt moed om daarvoor te kiezen. De moed om ook de donkere kanten onder ogen te zien, om ook in die donkerte het licht te zoeken.

Hoe kan de pijn of het negatieve ook gewaardeerd worden, en kunnen kiemen van hoop of perspectief ontdekt worden in de manier waarop we erover spreken met elkaar? (Tjepkema, Verheijen en Kabalt - Waarderend Veranderen)

Met talenten-werk word dat makkelijker. Omdat daar een mooie weg ligt van het licht naar de eventuele schaduwkant. Talenten én hun valkuil: als we onszelf leren waarderen om waar we sterk in zijn én leren waarderen hoe die sterkte ons ook soms parten speelt.

Zoals ons creatieve oplossingsvermogen soms eerder manipulerend valsspelen is. Zoals onze leergierigheid zich soms als ongeduld laat zien. Zoals ons strategisch verstand ons soms onbeweeglijke twijfelaars maakt. Het licht én de schaduw.

In talenten-taal is koppigheid doorzettingsvermogen, praatziek zijn wordt woordkunstenaar-schap, perfectionisme krijgt zorgvuldigheid als titel. Hetzelfde gedrag misschien, maar een andere bril. En die andere kijk, die maakt het verschil. Die maakt wat moeilijk is hanteerbaar, die maakt wat stug is zacht. Zonder schaduw, geen licht.

Wat heeft jou overeind gehouden in moeilijke tijden? Wat geeft jou veerkracht als alles tegenvalt? Waar put jij hoop uit als je weg zwaar is?

There is a crack in everything, that's how the light gets in. (Leonard Cohen)